Bài soạn siêu ngắn: Đặc điểm của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết - Ngữ văn lớp 10

Bài soạn siêu ngắn: Đặc điểm của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết - trang 88 sgk ngữ văn lớp 10 tập 1. Tất cả các câu hỏi trong bài học đều được soạn ngắn gọn, súc tích nhưng vẫn đầy đủ ý.


1. Đặc điểm của ngôn ngữ nói

  • Ngôn ngữ nói là ngôn ngữ âm thanh, dùng trong giao tiếp hàng ngày giữa con người với con người => trong giao tiếp bằng ngôn ngữ nói, người nghe có thể phản hồi để người nói điều chỉnh, sửa đổi
  • Ngôn ngữ nói rất đa dạng về ngữ điệu. Trong đó, ngữ điệu là yếu tố quan trọng góp phần bộc lộ và bổ sung thông tin. Ngoài ra còn có các phương tiện bổ trợ ngôn ngữ khác như : nét mặt, ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ,…
  • Từ ngữ trong ngôn ngữ nói được sử dụng khá đa dạng. Ngôn ngữ nói hay dùng những câu tỉnh lược nhưng cũng có khi câu nói rườm rà, có nhiều yếu tố dư, hoặc lặp đi lặp lại.
  • Cần phân biệt nói và đọc một văn bản. Đọc chỉ là hành động phát âm của một văn bản viết nhưng người đọc cố gắng tận dụng những ưu thế của ngôn ngữ nói để diễn cảm.

2. Đặc điểm của ngôn ngữ viết

  • Ngôn ngữ viết được thể hiện qua chữ viết trong văn bản, hình thành một cách có chọn lọc kĩ càng, có suy nghĩ và căn chỉnh một cách cẩn thận.
  • Ngôn ngữ viết có sự hỗ trợ của hệ thống dấu câu, của các kí hiệu và văn  tự, của các hình ảnh minh hoạ, bảng biểu, sơ đồ…. giúp  biểu hiện rõ thêm nội dung giao tiếp.
  • Ngôn ngữ viết được sản sinh một cách có chọn lọc, được suy nghĩ, nghiền ngẫm và gọt giũa kĩ càng.
  • Từ ngữ trong ngôn ngữ viết được lựa chọn, thay thế nên có điều kiện đạt được độ chính xác cao. Khi viết, tuỳ từng phong cách ngôn ngữ của văn bản mà người viết có sự lựa chọn hệ thống ngôn  từ cho phù hợp.
  • Ngôn ngữ nói được ghi lại bằng chữ viết trong văn bản thì văn bản viết nhằm mục đích thể hiện ngôn ngữ nói trong những biểu hiện sinh động, cụ thể và khai thác những ưu thế của nó.

3. So sánh ưu, hạn chế của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết

  • So với ngôn ngữ nói, ngôn ngữ viết được lựa chọn rất kĩ càng, chính xác và có sự điều chỉnh nên sai sót gặp phải sẽ ít hơn. Cách truyền đạt tới người tiếp nhận cũng sẽ được cụ thể, người đọc có thể đọc đi đọc lại nhiều lần. 
  • Tuy nhiên, để giao tiếp được bằng ngôn ngữ viết, cả người viết và người đọc đều phải lưu y: biết các kí hiệu chữ viết, các quy tắc chính tả, quy tắc tổ chức văn bản. 

Câu 1: Phân tích đặc điểm của ngôn ngữ viết được thể hiện qua đoạn trích của Phạm Văn Đồng, Gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt.

Trả lời:

  • Về từ ngữ: đoạn trích sử dụng hệ thống thuật ngữ khoa học chính xác.
  • Cách tách ý rõ ràng thành ba dòng để giúp cho người tiếp nhận dễ hiểu hơn
  • Về dấu câu: dùng chính xác, đúng chỗ làm cho câu văn rõ nghĩa.
  • Về câu: câu viết rõ ràng, trong sáng, luận điểm luận cứ được trình bày chặt chẽ.

Câu 2: Phân tích đặc điểm của ngôn ngữ nói trong đoạn văn sau: (đoạn văn tham khảo SGK)

Trả lời:

Đây là ngôn ngữ nói đã được nhà văn đưa vào văn bản truyện. Ngôn ngữ ở đây là ngôn ngữ của người nông dân ở vùng đồng bằng Bắc Bộ: sinh động, mang tính khẩu ngữ rất rõ.

  •  Sử dụng các từ ngữ trong ngôn ngữ nói hàng ngày như: mấy, có khối, sợ gì, nói khoác, đằng ấy, cười tít…
  • Các từ hô gọi: kìa, này, nhà tôi ơi, đằng ấy…
  • Các từ tình thái: có khối…đấy, đấy, sợ gì…
  •  Miêu tả các cử chỉ điệu bộ cùng với lời nói như: đẩy vai, cười ( nắc nẻ), cong cớn, ngoái cổ, ton ton chạy…
  • Sử dụng các từ ngữ của ngôn ngữ nói: mấy (giò), nói khoác, sợ gì, đằng ấy, có khối…
  • Về câu: sử dụng các kết câu trong ngôn ngữ nói: Có… thì, Đã… thì, …
  • Đoạn trích còn sử dụng nhiều câu tỉnh lược: Có khối cơm trắng với giò đấy

Câu 3: Phân tích lỗi và chữa lại các câu dưới đây cho phù hợp với ngôn ngữ viế: a. Trong thơ ca Việt Nam thì đã có nhiều bức tranh mùa thu rất đẹp hết ý./ b. Còn như máy móc, thiết bị do nước ngoài đưa vào góp vốn thì không được kiểm soát, họ sẵn sàng khai vống lên đến mức vô tội vạ../ c. Cá, rùa, ba ba, ếch nhái, cùng các loài chim sống gần nước như cò, vạc, vịt, ngỗng… thì cả các loại ốc, tôm, cua… chúng chẳng chừa ai sất.

Trả lời:

Lỗi: Sử dụng văn nói và các từ ngữ gây khó hiểu.

Sửa lại:

a. Thơ ca Việt Nam có nhiều bức tranh mùa thu rất đẹp.
b. Còn máy móc, thiết bị do nước ngoài đưa vào góp vốn thì không được kiểm soát, họ sẵn sàng khai cao hơn thực tế một cách tùy tiện.
c. Cá, rùa, ba ba, ếch nhái, cùng các loài chim sống gần nước như cò, vạc, vịt, ngỗng và cả các loại ốc, tôm, cua… đều bị chúng khai thác hết.

Bài soạn văn lớp 10 siêu ngắn

@2018 ban quyền thuộc về soanvan.net